Odyoloji alanında sorularınızı yanıtlayabilirim | Doç.Dr. Bahtiyar Çelikgün

Merhabalar, ben Bahtiyar Çelikgün.

Odyoloji alanında, özellikle de işitme cihazı ve işitsel implant alanlarında çalışan bir akademisyenim. İşitme kaybı olan bireylerle ve aileleriyle uzun süredir aktif olarak çalışıyorum.

2013 yılında işitme merkezinde başlayan kariyerim, zamanla global bir işitme sektörü şirketinde odyoloji koordinatörlüğü, eğitim ve iş geliştirme müdürlüğü ve son olarak medikal müdürlük pozisyonları ile 2023 yılına kadar devam etti. Bu süreçte akademik çalışmaları ve iş hayatını birlikte yürüttüm. 2023 yılından beri İstanbul Medipol Üniversitesi Odyoloji Bölümü'nde "Doçent" unvanı ile çalışıyorum. Yaklaşık 7 yıldır işitme cihazları ile ilgili lisans derslerini veriyorum. 2025 yılı içerisinde bilgi ve tecrübelerimi paylaştığım bir kitabım yayınlandı. İşitme cihazları ile ilgili ulusal ve uluslar arası çalışmalar yapıyorum.

İşitme cihazları alanında, özellikle beklentileri iyi yönetilemeyen, beklentileri karşılanmayan ve işitme sorunu büyük oranda çözülemeyen kullanıcılarla ve bebek/çocuk hastaların cihazlandırılması süreçleri ile ilgilendim.

Forumda zaman zaman işitme cihazı seçimi, cihaz ayarları, memnuniyetsizlik, adaptasyon süreci, pil tüketimi, çınlama ile birlikte kullanım gibi konularda kafa karışıklıkları olduğunu görüyorum. Ek olarak işitme cihazı fitting süreçlerinin ülkemizde hak ettiği değer ve önemi görmediğini düşünüyorum. İnsan işitme sistemine teknolojik bir aleti adapte etmek göründüğü kadar kolay bir süreç değildir. Buna ek olarak, doğru bilgiyi edinmek de pek kolay değildir. Eğer uygun olursa bu başlıklarda bilgi paylaşmak ve teknik konuları daha anlaşılır şekilde açıklamak isterim.

İşitme cihazı marka/modelleri ve işitme merkezleri konusunda yorum yapmayacağım. Dikkat çekmek istediğim nokta da bu süreçler değil, fitting süreçleridir. Fitting yani cihazın kişiye adapte edilmesi sürecinin kalitesi ise markadan bağımsız bir konudur. Amacım, karar verirken nelere dikkat edilmesi gerektiğini anlatmak ve yanlış bilinen noktaları düzeltmek.

Sorularınız olursa etiketleyebilirsiniz; mümkün olduğunca bilimsel ve net cevaplar vermeye gayret göstereceğim.

Keyifli ve mutlu günler diliyorum.

Fitting konusunda odyomestristlerin genel yaklaşımı siz yapamazsınız şeklindedir malum. Marka modelden ziyade bu konuda bilgilendirme yapmak istiyorum derken; kişilere fitting yazılımlarını öğretmeyeceğinizi düşünürsek. Nasıl yardımcı olmayı düşünüyorsunuz ? Denemeden almayın 15 gün deneyin, tekrar ayarlatın vb denilerek mi ? Bunu yapacak insanlar (işitme cihazı satanlar) zaten yapar ancak yapmadıkları ve alışmanız lazım denilerek gönderildikleri için bu sorunların yaşandığı düşünülürse buradaki çözüm öneriniz nedir anlamadım açıkcası. Sonuçta kişiler işitme cihazından verim alamadıklarında ve aldıkları yere gittiklerinde çözüm ya sesi biraz daha artırmak yada xx değerindeki frekans kayıplarından dolayı maalesef cihazdan alabileceğiniz verim bu denilerek ikna edilmek oluyor. Sorunun temel kaynağı fitting ama bunu yapan kişiler değişmediği, üzerinde uğraşmadığı sürece çözüm nasıl olabilir. Nasıl yardımcı olabilirsiniz.

Kişilerin kendi ayarını kendi yapma şansları olmadığı ve neyin ne olduğunu bilmedikleri sürecede ki herkesin kendi cihazını kendi ayarlayabileceğini de düşünmüyorum o ayrı ama hiçbir şekilde erişimi yokken söylenen şeyi baz alarak hareket ettiğinde zaten şuan yaşanan tablo dışında bir değişiklik olmayacakmı

Katılımcısı olduğunuz youtube videolarından birinde; size bir soru soruluyordu ve yanılmıyorsam bir müzisyenin yaşadığı problem aktarılıyordu. Soruyu aktaran kişiye şunu sormuştunuz. Yeni bir odyo testi yaptınız mı ? Hayır, Audiogramdan baktınız mı ? Hayır. Ama soru ne yapmam lazım; yardımcı olamadığım için çok üzülüyorum şeklindeydi. Benim gibi kendi cihazını kendi ayarlayan kişiler bile 2 ayarda farklı program ile bunu yapıyorken. İlk baktığım şeylerden biri audiogram oluyorken; Bu işin eğitimini almış kişi bu kadar basit bir şeyi yapamıyorsa, akıl edemiyorsa bu iş nasıl çözülebilir ? Yurtdışında ülkelere göre 30-45 gün demo cihazlar denenirken; bizde ince ayarı dahi satın aldıktan sonra yaparız diyen firmalar var. Örneğin facebook gruplarında bir kişi şunu yazmıştı. Anneme cihaz aldık, kendi sesini erkek sesi gibi duyuyor demesine rağmen alışmanız lazım denilerek gönderilmiş. Ben odyoloji uzmanı değilim ancak bana göre kişi kendi sesini cihazdan geri duyuyorsa o ayarda bir sorun vardır, yani ses / kazanç gereğinden fazla açılmıştır. Frekans / ince ayarlarına ve düşükde olsa cihazın arızalı olma ihtimaline girmiyorum bile. Fakat alışmanız lazım denilerek gönderilen kullanıcının burada elinden ne gelir.

Türkiye de işitme cihazı kullanıcı sayısı nedir bilmiyorum. Bunların %1 inde dahi olumlu sonuçlanma şansı olsa çok büyük bir başarı olur ancak genel bilgilendirme yazıları ile bu sonuca ulaşmak mümkün değilken bu sorun hasta bazında çözülemez diye düşünüyorum. Yine facebook gruplarında kişinin %70 üzerinde işitme kaybı olmasına rağmen size ric cihaz verelim böylelikle daha doğal duyarsınız diyen kişi nasıl bir eğitim alıyor ki o kayıpda doğal duymanın zaten mümkün olmadığını, o cihazın o hastaya uygun olmayacağını, o kayıplarda fazla bir vent açıklığının bile söz konusu olamayacağını bilmiyor mesela. Çift işitme cihazı al; demans ve alzheimer kurtul gibi reklamlara nasıl izin veriliyor ? Bunu aklım almıyor. Eğer bilimsel olarak bir bahane üretilecek ve bu kullanılacaksa; kişinin kendisine güveni artacağı için işitme cihazı al iktidarsızlıktan kurtul demek de bilimsel yaklaşım olmaz mı. Yani demek istediğim bu sorunların çözüm tarafı kullanıcı değil, satıcılar olmasına karşın her şey sadece ve sadece cihaz satmak üzerine kuruluyken bu sorunun kullanıcı bazında çözüleceğine inanıyor musunuz ? Lütfen burada yazdıklarımı sektörün yada işitme cihazı kullanıcılarının genel problemi olarak görün. Size yazılmış bir sataşma yazısı gibi değil. Ancak kendi adıma olmasa bile etrafımda gördüğüm işitme cihaz kullanıcılarının yaşadığı sorunları düşününce ve firmaların yaklaşımlarını baz alınca isyan etmemek mümkün değil gibi geliyor.

Siz ne kadar yardımcı olmak adına bir şeyler yazsanız da; Örneğin rem testi yapılması gerekir dediniz. Ancak bu işin uzmanları, Artık yeni cihazlarda bu testin bir anlamı kalmadı denildiğinde, kişinin elinden ne gelecek, mecburen ona da ikna olmayacak mı ?

Daha net olması adına başka bir örnek vermek gerekirse. Şahsen ben frekans kaydırmasını tercih etmiyorum çünkü ses ve ses kalitesi değişiyor. Ancak sizce kaç kişiye bunun farkı gösterilmiş yada farklı formüllerde sesin nasıl olduğunun kıyaslaması yapılmıştır ? Şahsen kendi adıma söylemek gerekirse kullanıcıları bilinçlendirmenin tek yolu fitting yazılımlarını öğrenmekten geçiyor. Diğer türlü yapılan işlem bana göre, gözü görmeyen birisini direksiyona oturtup yolu tarif etmek gibi. Tabi buradan söylediğim şey yanlış anlaşılmasın. Herkes kendi ayarını kendisi daha iyi yapabilir demiyorum. Çocuklar ve yaşlılar söz konusu olduğunda odyocuların işinin ne denli zor olduğunu da tahmin edebiliyorum ancak bilinçli kişiler öğrenirse, en azından belki cihazlarını daha verimli şekilde kullanabilir. Burada ki sorunlardan biri de kişilerin işitme cihazı programlamasını öğrenerek cihaz seslerini gereğinden fazla yükseltmesi ihtimali olabilir mi evet ama aynı risk başkasının ayarladığı cihazda bana göre daha fazladır. Sonuçta benim neyi ne kadar duyduğumu benden daha iyi bilen birisinin olması mümkün değildir. Demek istediğim şu, Karşıdaki kişi; neyi, nasıl ve ne kadar duyduğunu bilmeden cihaz kullanıcısının duymuyorum anlamıyorum demesine karşın sesi yükseltiyor ve alışmanız lazım deyip fazla fazla açtıysa, ben de o kişiye güvenerek bu şekilde kullandıysam yine aynı risk vardır. O yüzden bu tür şeyler bana bahane gibi geliyor.

Bu konularda siz ne düşünüyorsunuz ? Türkiye de kişilerin kendi cihazlarını kendilerinin ayarlaması mümkün olacak mı sizce yada şuanda olduğu gibi kaderlerine küsüp bu şekilde yaşanan kısır döngü devam edip gidecek mi ? Sorunun temel kaynağı size göre nedir. Verilen eğitim mi yetersiz yoksa bizim insanımızın genel yaklaşımının kısa sürede daha çok kazanç felsefesi yüzünden mi bunlar yaşanıyor.